My MSD
Animal Health

Kies uw diersoorten (min. 1)

Rode vogelmijt

De rode vogelmijt, in de volksmond ook bloedluis genoemd, is een ectoparasiet die zich hoofdzakelijk voedt met het bloed van kippen. De bloedarmoede en stress die hierdoor ontstaan, kunnen leiden tot algemene verzwakking, legdaling, lagere eikwaliteit, vederpikken, verhoogde voerconversie, toegenomen ziektegevoeligheid en sterfte.

Oorzaak en voorkomen

De rode vogelmijt of Dermanyssus gallinae komt wereldwijd voor in de pluimveesector. Onder onze omstandigheden hebben vooral leghennen er last van. Ongeveer 94% van de legbedrijven in België is besmet. Waarschijnlijk liggen volgende redenen aan de basis daarvan:

  • De temperatuur van 18-21°C in leghenstallen is ideaal voor de ontwikkeling en vermeerdering van rode vogelmijten
  • De infrastructuur van leghenstallen:
    • leent zich prima voor de ontwikkeling en vermeerdering van rode vogelmijten
    • bemoeilijkt vaak reiniging en doelgerichte bestrijding tot in de schuilplaatsen van de mijten
  • Er is een overvloed aan gastheren aanwezig
  • Leghenbedrijven met meerdere stallen huisvesten meestal dieren van verschillende leeftijd, waardoor het bedrijf nooit volledig leegkomt. Het bedrijf heeft dus continu een reservoir van rode vogelmijten

Ook in stallen van ouderdieren worden af en toe rode vogelmijten opgemerkt. Bij vleeskuikens komen ze niet voor.

De kip vormt zeker de voornaamste gastheer van de parasiet. In mindere mate echter kan de rode vogelmijt ook bloed van andere gastheren verteren. Daardoor kunnen mensen die geïnfesteerde tomen bezoeken ook door de mijten gebeten worden.

Men vindt de mijten vooral ’s nachts op de kippen, wanneer ze hun bloedmaaltijd nemen. Nadien trekken ze zich terug in schuilplaatsen zoals kieren en spleten in de nabijheid van de hennen.

Ziekteverloop

Rode vogelmijten kunnen op zeer diverse manieren op leghenbedrijven geïntroduceerd worden. Ondermeer (maar niet uitsluitend!) volgende factoren blijken een risico te vormen:

  • Nieuwe hennen
    • Mijten aanwezig op de nieuwe hennen
    • Contaminatie van kratten of containers
    • Personeel dat de hennen levert
  • Omgeving van de stal
    • Ongedierte: ratten en muizen
    • Wilde vogels die de stal binnendringen
    • Nesten van vogels die aan de stal hangen
    • Huisdieren die in de stal komen
  • Eieren
    • Gecontamineerde paletten of containers
    • Gecontamineerde eiertrays

Op leghenbedrijven met meerdere stallen kan een rode vogelmijt infestatie op meerdere manieren spreiden van de ene stal naar de andere. Daarbij zijn ondermeer volgende factoren belangrijk:

  • Omgeving van de stal
    • Ongedierte: ratten, muizen en vliegen
    • Wilde vogels
    • Huisdieren die in de stal komen
  • Mest: mestband en zijn beluchtingssysteem
  • Transportband voor eieren tussen stallen
  • Kadavers
  • Pluimveehouder en zijn personeel
  • Materialen
  • Voeder en voedersysteem

De rode vogelmijt heeft een specifieke levenscyclus (Grafiek 1). Volwassen vrouwelijke mijten leggen eieren (Figuur 1) waaruit zich larven (Figuur 2) ontwikkelen. Deze larven groeien verder uit tot 2 stadia van nymphen, die op hun beurt evolueren tot volwassen mijten (Figuur 3). In totaal duurt dit alles 7 tot 17 dagen (Grafiek 1). Gezien elke vrouwelijke mijt gedurende haar leven 30 tot 50 eieren aflegt, kan de mijtenpopulatie op een bedrijf zeer snel stijgen.

Rode vogelmijt levenscyclus


Grafiek 1: Levenscyclus van de rode vogelmijt

Rode vogelmijt eieren Rode vogelmijt larven Rode vogelmijt volwassen

Figuur 1: Eieren van de rode vogelmijt (MSD Animal Health Belgium).

Figuur 2. Rode vogelmijten in het larvaire stadium (MSD Animal Health Belgium).

Figuur 3: Volwassen rode vogelmijten (MSD Animal Health Belgium).

Het aantal parasieten per kip bedraagt gewoonlijk 25.000 à 50.000 maar kan occasioneel oplopen tot 500.000. Nymphen en volwassen mijten zuigen bloed. Op 1 nacht tijd kan een leghen 3% van haar bloedvolume verliezen. Daardoor verzwakt de kip en wordt ze meer gevoelig voor ziekte. Soms treedt zelfs sterfte op. De irritatie van het bloedzuigen leidt uiteraard tot stress. Dit alles heeft zijn weerslag op de productiecijfers.

Rode vogelmijten kunnen ook mensen bijten. Dat kan leiden tot kleine huidwondjes die jeuken en/of ontsteken.

Symptomen en betekenis

De irritatie door bijtende mijten en het continue verlies van bloed leiden tot algemene verzwakking van de kip met ondermeer verhoogde gevoeligheid voor allerlei aandoeningen. Tevens treden klinische problemen en productieverliezen op:

  • Klinische symptomen
    • Onrust
    • Bleke kopversierselen
    • Ruw vederkleed
    • Vederpikken en kannibalisme
  • Productieverliezen
    • Verhoogde sterfte
    • Verhoogde voederconversie
    • Legdaling
    • Lagere eikwaliteit
    • Verhoogd aantal 2de keus eieren

Recent werd de schade door rode vogelmijt per leghen in Nederland op 0,61 € per productieronde geschat. Daarbij komen nog de kosten van uitgevoerde behandelingen.

Diagnose

Bij erge infestaties kan men rode vogelmijten in de stal en/of op de kippen macroscopisch waarnemen.

De infestatie van een stal met rode vogelmijt kan tevens gemonitord worden. Hiervoor worden mijtenvallen gebruikt. Mijtenvallen bestaan uit een plastieken buisje waarin zich een opgerold stukje karton bevindt. Indien mijten in de stal aanwezig zijn, zullen ze deze vallen als schuilplaats gebruiken. Door het aantal parasieten per val te tellen, kan men zich een idee vormen van de besmettingsgraad van de stal.

Behandeling en preventie

De controle van rode vogelmijt is niet eenvoudig ten gevolge van de levensstijl van deze organismen. Ze vermenigvuldigen zeer vlug, verspreiden makkelijk en verblijven het grootste deel van de tijd op moeilijk te bereiken plaatsen. Daarbij komt nog dat de rode vogelmijt resistentie ontwikkelde tegen heel wat bestrijdingsmiddelen.

Daarom is een geïntegreerd programma voor de bestrijding van rode vogelmijt in leghenbedrijven noodzakelijk. Volgende elementen kunnen als pijlers hierbij gebruikt worden.

Bioveiligheid

  • Externe bioveiligheid refereert naar de maatregelen die genomen worden om het introduceren van rode vogelmijt op het bedrijf tegen te gaan
  • Interne bioveiligheid heeft betrekking op de maatregelen die de verspreiding van rode vogelmijt van de ene stal naar de andere trachten te vermijden
  • Een bioveiligheidsaudit kan helpen om de waarde van bioveiligheidsmaatregelen op het bedrijf te beoordelen en duidt aan waar verbetering mogelijk is

Monitoring

  • Regelmatige monitoring helpt het infestatieniveau van het bedrijf met rode vogelmijt in te schatten
  • Op basis van het resultaat van monitoring kan men beslissen al dan niet tot behandeling van de dieren en/of de stal over te gaan
  • Monitoring ná een uitgevoerde behandeling helpt de efficiëntie ervan te beoordelen

Reiniging

Reinigen verlaagt de infestatiedruk met rode vogelmijt in de stal

Behandeling

  • Gebruik van een middel met voldoende sterke werking tegen rode vogelmijt
  • Behandeling van de dieren zelf en/of de stalomgeving